Hoe staan wij stil bij het leven?

Vieren en herdenken

Jouw schoolagenda of de keukenkalender bij jouw thuis staat vol met datums waarop we leuke dingen vieren en droevige dingen herdenken. De manier waarop we dat doen is afhankelijk van wat er gevierd of herdacht wordt. Een verjaardag vieren we met slingers, taart en cadeautjes. Kerstmis met een kerstboom en kerststal. Iemand die is doodgegaan herdenken we met bloemen en kaarsje op het graf of bij de urn. Op Dodenherdenking zijn de klokken om acht uur ’s avonds even stil, er wordt een krans op de Dam in Amsterdam gelegd en mensen halen herinneringen op aan de doden uit de verschillende oorlogen.

Zeven sacramenten

Soms wil je een stukje verleden van je leven afsluiten en hoopvol naar de toekomst kijken. Je staat dan als het ware in de doorgang tussen wat is geweest en wat komen gaat. In de katholieke kerk noemen we dat met een moeilijk woord een sacrament. Sacramenten zijn overgangen van een oude naar een nieuwe situatie. Door het ontvangen van zo’n sacrament staan we even stil bij een nieuwe fase in ons leven en vertrouwen we ons leven toe aan God. De katholieke kerk kent zeven sacramenten:

1. Doopsel: Stilstaan bij de geboorte van een kind en het nieuwe leven, door dat kind te dopen met water en te tekenen met zout en olie.

2. Vormsel: Stilstaan tijdens het proces van religieus volwassen worden: door de zalving met gewijde olie bevestigt de vormeling z’n geloof.

3. Biecht: Stilstaan, schuld bekennen en om vergeving vragen voor onze fouten en tekortkomingen; als mens krijgen we weer een kans om opnieuw te beginnen.

4. Huwelijk: Stilstaan bij de liefde tussen twee mensen die elkaar, tegenover God, trouw beloven en hun leven willen delen.

5. Priesterschap: Stilstaan bij de wijding van mensen die zich in hun leven volledig willen inzetten voor God en zijn kerk.

6. Eucharistie: Stilstaan bij het laatste avondmaal van Jezus Christus, wanneer de kerk met delen en breken het teken van de eucharistie viert: brood en wijn veranderen in het lichaam en bloed van Christus.

7. Ziekenzalving: Stilstaan op de grens van leven en dood, wanneer aan zieken het sacrament van de ziekenzalving of het oliesel wordt toegediend.

De straat op om te demonstreren

Soms staan mensen stil bij het leven als ze het idee hebben dat wat ze belangrijk vinden in het leven onder druk komt te staan. Ze gaan dan alleen of met een hele grote groep anderen (die er hetzelfde over denken) de straat op om te demonstreren. Ze demonstreren als ze hun baan dreigen kwijt te raken, dieren worden mishandeld, mensen van de honger sterven, iemand zomaar wordt vermoord… Met hun protest willen zij mensen dwingen stil te staan bij de écht belangrijke dingen in het leven zoals: vrede, vrijheid, gelijkheid en solidariteit. Een demonstratie is een uitlaatklep, als we kwaad of verdrietig zijn, en is er op gericht om andere mensen aan het denken te zetten.

Opdracht 12:

Maak een collage waarin duidelijk wordt dat wij ook stil kunnen staan bij het leven door te demonstreren. Maak gebruik van kranten en tijdschriften.

Vijf zuilen

Wij zeggen niet alleen dat we gelovig zijn, we staan daar op verschillende momenten en manieren ook bewust bij stil. Je wordt bijvoorbeeld niet zomaar moslim: je moet er wel iets voor doen. Een moslim staat stil bij het leven met behulp van de volgende vijf zuilen.

1. Sjahada: Moslims spreken hun geloofsbelijdenis (“God is de enige en Mohammed is zijn profeet“) uit, wanneer ze stilstaan bij positieve en negatieve piekervaringen. Door de geloofsbelijdenis uit te spreken laten ze weten lid te zijn van de islamitische gemeenschap.

2. Salat: Moslims bidden vijf keer per dag op vaste tijden en volgens duidelijke regels in de richting van Mekka. Door dat bidden staan ze niet alleen stil bij hun geloof en de islamitische gemeenschap, maar ook bij hun eigen leven dat Allah hen gegeven heeft.

3. Zakat: Iedere moslim is verplicht een deel van zijn bezittingen te geven aan de armen. Door dit te doen staan moslims stil bij de armen in de samenleving en uiten ze ook hun dankbaarheid voor wat hen gegeven is.

4. Saum: Tijdens het vasten in de maand ramadan staan moslims stil bij Allah (die zij willen danken), de armen (uit solidariteit) en zelfdiscipline (door het eigen lichaam onder controle te hebben).

5. Hadj: Iedere moslim moet – als dat tenminste haalbaar is – eens in zijn leven een bedevaart naar Mekka ondernemen. Hiermee staan moslims stil bij de oorsprong van de islam en de eigen plaats binnen het islamitisch geloof en de wereld.

Opdracht 13:

Schrijf de vier manieren, waarop mensen stilstaan bij het leven, op. Bedenk bij iedere manier van stilstaan bij het leven een voorbeeld uit jouw eigen leven.

Hoe staan mensen stil bij het leven? Hoe sta ik stil in mijn eigen leven?

1.

2.

3.

4.

Opdracht 14:

Lees de volgende tekst en voer dan de drie onderstaande opdrachten uit.

Niet alleen christenen staan stil bij het leven (denk aan de sacramenten), ook moslims doen dat op bepaalde momenten en op hun eigen manier. De vijf zuilen zijn daar een goed voorbeeld van.

In de vastenmaand ramadan onthouden moslims zich zolang het licht is van eten, drinken, roken en vrijen. In deze maand werd namelijk de koran (het heilige boek van de islam) geopenbaard aan de profeet Mohammed. Het vasten is bedoeld om de dankbaarheid en gehoorzaamheid aan Allah (God) te tonen en de eenheid tussen de moslims te vergroten. Door het islamitische vasten daalt het levenstempo, waardoor er meer tijd is om bij de belangrijke dingen in het leven stil te staan.

  • Wat wordt bedoeld met: “Door het vasten daalt het levenstempo, waardoor er tijd is om bij het leven stil te staan?”
  • Hou een interview met een moslim over de saum (vasten) tijdens de vastenmaand. Bedenk eerst vijf vragen die jij wilt stellen met betrekking tot de Saum.

Een interview met:…… over de Saum, tijdens de vastenmaand Ramadan.

Vragen                                                                                               Antwoorden

1

2

3

4

5

  • Wat heb je van het interview geleerd?

Joint

De oude man was opstandig. Al een tijdlang had hij zich niet lekker gevoeld en op aanraden van zijn dochter had hij uiteindelijk de dokter maar laten komen. De dokter had er geen doekjes om gewonden. “Ja, kijk eens”, had hij gezegd, “U moet begrijpen…” De oude man had het begrepen. Als je ouder wordt, ga je feilloos de betekenis van niet gezegde woorden onderkennen. Hij was moe en ging op bed liggen.

Zijn dochter nam onmiddellijk maatregelen. Haar regels waren zowel simpel als doeltreffend: niet meer roken, geen borreltjes meer, niet uit bed. De oude man liet het zich aanleunen, zij het onder protest. Maar zijn stem was te ijl, zijn dochter te doortastend. Hij begon naar het einde te verlangen.

In de loop van de volgende dagen kwamen de familieleden binnendruppelen. Ze werden wakker toen ze hoorden dat opa het niet lang meer zou maken. En dat lieten ze hem merken ook. Huilend en handenwringend stonden ze bij zijn bed, tot zijn dochter hen in één keer de deur uit schopte, want dat was haar wel toevertrouwd.

De oude man had zich al verzoend met de gedachte aan de dood. Zijn opstandigheid had een andere oorzaak.

De deur ging open en een blonde jongen met een open, vriendelijk gezicht stapte binnen. Even bleef hij voor het bed staan en ging toen op het voeteneind zitten. Hij glimlachte en de oude man lachte terug. “Je gaat dood hè?”, zei hij zacht. De oude man haalde de schouders even op. Het gegeven was hem niet geheel onbekend.

De jongen haalde een pakje shag tevoorschijn, scheurde een stukje karton van zijn pakje vloeitjes en begon op zijn gemak een ingewikkelde sigaret te bouwen. Nieuwsgierig keek de oude man toe. Uit vijf vloeitjes ontstond een reusachtige trechter, waarin de jongen een stuk kleverig spul verkruimelde en daarna de handel dichtvouwde.

“Wat is dat?”, vroeg de oude man. “Een joint”, antwoordde de jongen. Hij stak hem aan en een vreemde geur verspreidde zich. Met dichte ogen haalde hij diep adem en liet half hoestend de lucht weer uit zijn longen stromen. Hij keek de oude man aan. “Ook eens proberen?”, vroeg hij. De oude man schoof onzeker heen en weer. “Als je moeder het ziet, ben ik de klos”, zei hij. De jongen stak op de bekende manier zijn middelvinger omhoog. “Fuck”, zei hij, “opa, dit is toch geen doodgaan. Waar ben je nou mee bezig? Hier, neem die stick en laat iedereen de klere krijgen.”

De oude man nam aarzelend de joint over en nam onhandig een paar flinke trekken. Een zweverig gevoel van voldaanheid viel over hem heen. Hij probeerde zich te herinneren waar ze het over hadden en zag in een roes de jongen professioneel aan de joint lurken, met beide handen eromheen gebogen. De ernst waarmee het gebeurde werkte op zijn lachspieren en opeens kreeg hij de slappe lach. Het gebeurde zonder dat hij er iets tegen kon doen. Hij kreeg er pijn van in zijn zij en kramp in zijn buik. Voor zijn gevoel vertrok zijn gezicht in een grimas waar hij geen macht meer over had. Hij huilde van het lachen.

De jongen knikte goedkeurend en lachte met hem mee. De kamer stond bol van de rook en de oude man was gelukkig.

Zo stoned als een hoepel staarde hij naar het plafond. “Bedankt dat je even langskwam”, zei hij na een lange stilte. Het kwam er moeizaam uit, vanwege zijn droge mond. “Oké opa”, zei de jongen terwijl hij opstond. “Ik zie je binnenkort nog wel.”

Toen lag de oude man weer alleen. Hij hoorde dingen die hij voorheen niet hoorde en zag dingen die hij voorheen niet zag. Traag zakte hij weg in een vredige diepte. “Ik ga dood”, dacht hij slaperig, “maar God, wat heb ik gelachen…”

Opdracht 15:

Lees bovenstaand verhaal aandachtig door en beantwoord daarna de vraag wat jij vindt van de manier waarop opa, zijn dochter en het kleinkind stilstaan bij de dood.

Rustpunten in het leven

Het protest tegen de 24-uurs economie uit de eerste les is zo gek nog niet. Mensen hebben blijkbaar rustpunten in hun leven nodig om alles weer eens op een rijtje te kunnen zetten.

De christelijke en islamitische levensvisie bewaken deze rustpunten en geven daar ook vorm aan. De christelijke levensvisie doet dit aan de hand van de zeven sacramenten en de islamitische levensvisie aan de hand van de vijf zuilen. Veel mensen voelen zich dan ook op hun gemak bij een levensvisie.

Ook vandaag de dag zijn er nog miljoenen mensen die zich geraakt voelen door de boodschap van Jezus Christus of de profeet Mohammed. De manier en het moment waarop al deze miljoenen gelovigen stilstaan bij het leven heeft alles te maken met het leven van de stichters van deze levensvisies.

Ook wij staan in ons dagelijks leven op bepaalde momenten stil bij het leven. Momenten die te maken hebben met ons eigen leven. Iedereen wil immers leven en niemand wil geleefd worden. Stel jij je ook soms wel eens de vraag waar het in jouw leven uiteindelijk om draait?

 

Jurgen MarechalHoe staan wij stil bij het leven?